Lekker fout
Mariëlle Boersen • 29 juni 2017
Kinderen leren het best door ze te vertellen wat ze goed hebben gedaan, volwassenen leren juist van fouten. Dit komt omdat het voor kinderen heel gewoon is fouten te maken. Ze halen hun schouders op over negatieve feedback. Praten, lopen, leren lezen? Het gaat allemaal met vallen en opstaan. De hersenen van kinderen vertonen pas extra activiteit wanneer ze te horen krijgen dat ze iets goed doen. Volwassenen zijn gewend dingen goed te doen. Die kunnen heel veel dingen al. Een fout is dan een afwijking van het normale patroon, het valt extra op en hierdoor leren volwassenen juist van fouten (*).
Wij zijn in het algemeen vaak bang om fouten te maken en dat zou dan eigenlijk stilstand betekenen. Hoe leuk is het dan om, in een veilige omgeving, heel veel fouten te mogen maken. Ik laat deelnemers aan een workshop theatersport bijvoorbeeld wel eens het meest foute feedbackgesprek voeren. Zelf maak ik ook geweldig veel 'fouten' als trainingsactrice door niet een keurig verantwoord, volgens de communicatieregels gepaste reactie te geven, maar juist dat onaangepaste gedrag te tonen, of die nare reactie waar de ander bang voor is. Ik reageer in een rollenspel emotioneel, bot, vervelend, aanvallend, etc. En de ander mag ook fouten maken, zodat die direct het effect ervan kan merken.
En dan is er ook nog het regiemodel. Wat is het leven van een trainer/trainingsacteur toch leuk! Je kunt met humor zoveel bereiken. Door deelnemers aan een training een lachspiegel te bieden, een uitvergroting dan wel vervorming van de werkelijkheid, zien ze precies waar het fout kan gaan en beseffen ze tegelijkertijd hoeveel ze al goed doen.
Een tijdje geleden mocht ik samen met andere trainers van Parenticom (trainingsbureau voor kinderopvang en basisonderwijs) tijdens een studiemiddag Oudergesprekken een workshop geven aan een voorschoolse opvang. Zo'n 60 pedagogisch medewerkers werden er getraind.
Voordat we uiteen gingen in de verschillende subgroepen en workshops, was er een algemeen gedeelte waar we op interactieve wijze met de stof omgingen. Onderdeel daarvan was een sketch. Samen met collega Majanka liet ik op een humorvolle en snelle manier zien hoe het niet moet.
Als 'leidster' voerde ik een lekker direct gesprek met 'een ouder', gaf ik ongezouten mijn mening over haar kind, en ook nog over de moeder zelf, plakte er een etiket op, negeerde haar reactie en rondde ik tevreden het gesprek af. Het publiek was geschokt en wilde heel graag verbeteringen aanbrengen in mijn wijze van communiceren. Dat mocht.
Na afloop van deze act kon het publiek, via het regiemodel, aangeven hoe het gesprek beter kon. Het regiemodel is een (inter)actief en praktisch trainingsmodel dat werkt met fouten. Hierbij wordt eerst getoond hoe het niet moet en daarna kunnen deelnemers, als regisseur, het gesprek stap voor stap bijsturen. De suggesties speelden we uit zodat het effect direct zichtbaar was. Een hele leuke manier om van en met elkaar te leren. In de evaluaties werd dit onderdeel van de middag dan ook hoog gewaardeerd. Zie hier de sketch.
(*) Bron: Geen gevecht, geen gebijt, geen gegil. Het bevorderen van positief gedrag bij mensen met autisme en andere ontwikkelingsstoornissen, Bo Hejlskov Elven
Elk kind heeft dezelfde vijf basisbehoeften. Als hier niet aan wordt voldaan, past een kind zich aan om de situatie zo goed mogelijk te doorstaan. Zo ontstaan er een onbewuste adaptieve overlevingsstijlen die als kind functioneel waren, maar die je als volwassene kunnen belemmeren. We onderscheiden de volgende tekorten in basisbehoeften en de daarbij behorende overlevingsstijlen: Verbinding: Je raakt het contact met je lichaam en emoties kwijt, waardoor het moeilijk wordt om relaties aan te gaan. A fstemming: Je negeert je eigen behoeften of weet niet goed wat je nodig hebt. Vertrouwen: Je hebt moeite met vertrouwen en afhankelijkheid, waardoor je het lastig vindt hulp te vragen of steun te ontvangen. Autonomie: Grenzen aangeven voelt bedreigend, je durft geen nee te zeggen of je mening te uiten zonder schuld of angst. Liefde-seksualiteit: Je hebt moeite met het openen van je hart en het aangaan van liefdevolle, vitale relaties. Het NeuroAffective Relational Model (NARM) kijkt functioneel naar het verleden: alleen wanneer oude pijn het heden belemmert, wordt dit onderzocht. Zo ontstaat ruimte voor herstel en groei, zonder te blijven hangen in het verleden. In een sessie word je uitgenodigd om een actuele situatie te onderzoeken waarin je vastloop t . Samen onderzoeken w e wat je lichamelijk en emotioneel ervaart—misschien voel je spanning in je buik of een terugtrekkende beweging. De kunst is deze gevoelens te erkennen zonder oordeel , maar mild en met aandacht. Zo kun je ontdekken welke oude overlevingsstrategie zich nu aandient (bijvoorbeeld: jezelf afsluiten om pijn te vermijden). Door in het moment stil te staan bij wat je werkelijk nodig hebt, ontstaat meer helderheid. H et helpt om dan een kleine stap te zetten, zoals het benoemen van je behoefte aan verbinding, en te ervaren dat het veilig is dit uit te spreken. Zo word en in een sessie niet alleen patronen inzichtelijk gemaakt, maar wordt er ook ruimte gecreëerd om vanuit het nu te kiezen voor meer authenticiteit en contact, voor heling en groei. Bron en boekentip: Ontwikkelingstrauma helen, Laurence Heller
Soms is het moeilijk onder woorden te brengen waar je mee zit. Of je wilt niet herbeleven wat je zo geraakt heeft. Of je zit met trauma's uit een periode waarin je nog geen taal had. Dan is het fijn om een verwerkingsmethode te hebben die met het pre-verbale en pre-cognitieve deel van je hersenen werkt. Brainspotting werkt met dit onderbewuste deel van je brein om trauma's en andere diepgewortelde blokkades te verwerken en te helen. Brainspotting is een hersengebaseerde therapie die door dr. David Grand, trauma-expert, is ontwikkeld vanuit EMDR. Door middel van bepaalde oogposities wordt er verbinding gemaakt met het brein en het lichaam. Het klinkt misschien vreemd, maar door te kijken naar het puntje van een aanwijsstok, komen er processen op gang die helpen bij de verwerking van oud zeer en trauma's. Traumatische ervaringen zijn ervaringen die op dat moment niet verwerkt konden worden en die als het ware in een soort capsule in het brein bewaard worden om op een later moment te verwerken. Bij brainspotting kun je door de oogposities toegang krijgen tot die capsules. De verwerking is op onbewust niveau, gaat vaak in golven en kan bestaan uit tranen, boosheid, oogbewegingen, schokkerige bewegingen, een misselijk gevoel, gapen, etc. Hoe de verwerking zich uit, verschilt per persoon en per keer. De verwerking gaat na een sessie vaak nog door. Het mooie is dat we het niet hoeven te begrijpen en het niet kunnen sturen. Het limbische systeem neemt het van ons over en verwerkt alsnog wat vroeger niet verwerkt kon worden. De laatste jaren wordt er steeds meer onderzoek naar deze methode gedaan en komt er steeds meer erkenning voor. Mocht je interesse hebben een brainspotting sessie te ondergaan, laat het me weten.