Train je brein voor succes
Mariëlle Boersen • 19 september 2002
Van zelfkritiek naar compassie
Herken je dit?
- Je wordt belaagd door negatieve gedachten, je vindt jezelf stom
- Je blijft maar malen over een gemaakte fout
- Je bent nerveus of hebt het gevoel vast te zitten
- Je kunt je niet goed concentreren
- Je zoekt steeds maar afleiding bij je telefoon of op social media
Je bent misschien perfectionistisch en kritisch op jezelf en daar ben je stiekem best trots op want zo blijf je jezelf ontwikkelen en verbeteren.
Als je echter alleen maar kritiek op jezelf uit, dan ga je je al snel vervelend voelen. 'Ik kan ook niets', 'Wat ben ik toch stom', of 'OMG, wat een domme fout' zijn nou niet echt behulpzaam. Dit soort innerlijke stemmen belemmeren je alleen maar in je prestaties en je gaat je er ook niet prettiger door voelen. Waar je aandacht aan geeft, wordt namelijk alleen maar groter in gedachten. Dan kun je maar beter aan iets leukers denken of milder voor jezelf zijn.
Zelfcompassie is een veel betere route naar succes. Zelfcompassie:
- Verbetert je motivatie om te veranderen of te herstellen na een fout
- Zorgt voor een beter humeur, optimisme, nieuwsgierigheid en blijdschap
- Verbetert je eigenwaarde
- Zorgt ervoor dat je beter bestand bent tegen tegenslag
- Vermindert psychologische stress, angst en depressie
Hoe kun je hier nou voor zorgen? Ten eerste zijn er allerlei psychologische technieken die je kunnen helpen je gedachten te veranderen, zoals cognitieve gedragstherapie, Acceptance and Commitment Therapy en Rationeel Emotieve Therapie. Daarnaast kun je bewust aanwezig zijn. In het hier en nu zijn helpt je namelijk.
Ga maar eens je gedachten na: maak je je druk over iets in het verleden, zorgen over iets in de toekomt of speelt er iets in het hier en nu? Meestal gaat het over iets in het verleden wat nou eenmaal gebeurd is of iets vaags in de toekomst. Nu is echter het enige moment dat je er iets aan kunt doen. Even een paar clichés die hun waarde blijven behouden: 'Gedane zaken nemen geen keer' en 'de mens lijdt het meest voor het lijden dat hij vreest'. Je kunt aan het verleden of de toekomst alleen nu iets doen. Je kunt fouten herstellen of er anders naar kijken, nu. Je kunt problemen aanpakken of zo goed mogelijk voorkomen door er aan te werken, nu.
Het helpt om fouten te zien als leerervaringen. Ga omdenken. Maak van mislukkingen en fouten leerzame ervaringen. Zoek naar de lessen die je kunt leren in moeilijke situaties. Van fouten groei je, het is het begin van een nieuwe ontwikkeling.
Een leuke oefening om je meer in het hier en nu te krijgen, is bijvoorbeeld deze:
Neem ( elke dag) een paar minuten de tijd om de dingen die je met je zintuigen waarneemt te benoemen (vijf dingen die je ziet, vijf die je hoort, vijf die je voelt dan wel aanraakt, vijf dingen die je ruikt en bewust iets proeven).
Je leeft maar 1 keer, namelijk NU!
Elk kind heeft dezelfde vijf basisbehoeften. Als hier niet aan wordt voldaan, past een kind zich aan om de situatie zo goed mogelijk te doorstaan. Zo ontstaan er een onbewuste adaptieve overlevingsstijlen die als kind functioneel waren, maar die je als volwassene kunnen belemmeren. We onderscheiden de volgende tekorten in basisbehoeften en de daarbij behorende overlevingsstijlen: Verbinding: Je raakt het contact met je lichaam en emoties kwijt, waardoor het moeilijk wordt om relaties aan te gaan. A fstemming: Je negeert je eigen behoeften of weet niet goed wat je nodig hebt. Vertrouwen: Je hebt moeite met vertrouwen en afhankelijkheid, waardoor je het lastig vindt hulp te vragen of steun te ontvangen. Autonomie: Grenzen aangeven voelt bedreigend, je durft geen nee te zeggen of je mening te uiten zonder schuld of angst. Liefde-seksualiteit: Je hebt moeite met het openen van je hart en het aangaan van liefdevolle, vitale relaties. Het NeuroAffective Relational Model (NARM) kijkt functioneel naar het verleden: alleen wanneer oude pijn het heden belemmert, wordt dit onderzocht. Zo ontstaat ruimte voor herstel en groei, zonder te blijven hangen in het verleden. In een sessie word je uitgenodigd om een actuele situatie te onderzoeken waarin je vastloop t . Samen onderzoeken w e wat je lichamelijk en emotioneel ervaart—misschien voel je spanning in je buik of een terugtrekkende beweging. De kunst is deze gevoelens te erkennen zonder oordeel , maar mild en met aandacht. Zo kun je ontdekken welke oude overlevingsstrategie zich nu aandient (bijvoorbeeld: jezelf afsluiten om pijn te vermijden). Door in het moment stil te staan bij wat je werkelijk nodig hebt, ontstaat meer helderheid. H et helpt om dan een kleine stap te zetten, zoals het benoemen van je behoefte aan verbinding, en te ervaren dat het veilig is dit uit te spreken. Zo word en in een sessie niet alleen patronen inzichtelijk gemaakt, maar wordt er ook ruimte gecreëerd om vanuit het nu te kiezen voor meer authenticiteit en contact, voor heling en groei. Bron en boekentip: Ontwikkelingstrauma helen, Laurence Heller
Soms is het moeilijk onder woorden te brengen waar je mee zit. Of je wilt niet herbeleven wat je zo geraakt heeft. Of je zit met trauma's uit een periode waarin je nog geen taal had. Dan is het fijn om een verwerkingsmethode te hebben die met het pre-verbale en pre-cognitieve deel van je hersenen werkt. Brainspotting werkt met dit onderbewuste deel van je brein om trauma's en andere diepgewortelde blokkades te verwerken en te helen. Brainspotting is een hersengebaseerde therapie die door dr. David Grand, trauma-expert, is ontwikkeld vanuit EMDR. Door middel van bepaalde oogposities wordt er verbinding gemaakt met het brein en het lichaam. Het klinkt misschien vreemd, maar door te kijken naar het puntje van een aanwijsstok, komen er processen op gang die helpen bij de verwerking van oud zeer en trauma's. Traumatische ervaringen zijn ervaringen die op dat moment niet verwerkt konden worden en die als het ware in een soort capsule in het brein bewaard worden om op een later moment te verwerken. Bij brainspotting kun je door de oogposities toegang krijgen tot die capsules. De verwerking is op onbewust niveau, gaat vaak in golven en kan bestaan uit tranen, boosheid, oogbewegingen, schokkerige bewegingen, een misselijk gevoel, gapen, etc. Hoe de verwerking zich uit, verschilt per persoon en per keer. De verwerking gaat na een sessie vaak nog door. Het mooie is dat we het niet hoeven te begrijpen en het niet kunnen sturen. Het limbische systeem neemt het van ons over en verwerkt alsnog wat vroeger niet verwerkt kon worden. De laatste jaren wordt er steeds meer onderzoek naar deze methode gedaan en komt er steeds meer erkenning voor. Mocht je interesse hebben een brainspotting sessie te ondergaan, laat het me weten.