Bang voor de liefde
Mariëlle Boersen • 30 september 2020
Wiens jeugd is fantastisch geweest? Die van de meesten niet. Ergens zijn er dingen gebeurd, hebben ouders steken laten vallen. Maar kunnen we het ons nog wel goed herinneren? In de loop der tijd vervagen herinneringen, ze verkleuren. Je weet niet alles meer en wat je nog weet, heb je mogelijk keer op keer in je hoofd herhaald, waardoor het verhaal steeds een beetje anders werd. Zoals in het spel waarin je een zin doorfluistert die aan het eind totaal vervormd blijkt te zijn. Maar ergens in die zin, in dat verhaal, zit een kern, een kern van waarheid. Het is de pijn die je met je meedraagt.
Bij mijn werk in de ggz met mensen met persoonlijkheidsstoornissen heb ik veel emotionele pijn gezien. Veroorzaakt door een jeugd waarin hun liefde is onthouden, waarin ze een zwaar verlies hebben geleden of waarin er ernstig misbruik van ze is gemaakt. Een kind kan niet leven zonder de liefde en bescherming van zijn of haar ouders. Zonder die goede basis aan de start van je leven durf je niet meer op de liefde te vertrouwen en/of ga je deze koppelen aan verdriet. Er ontstaat bindingsangst waarvan je de oorsprong vaak niet beseft.
Om te kunnen overleven zonder de liefde van je ouders, kiezen we voor strategieën: vechten, vluchten of vermijden. Eén van de mogelijke vermijdingsstrategieën is het creëren van een fantasiewereld.
"Als we ons hart niet kunnen openen voor de liefde is dat niet zomaar. Ergens onderweg zijn we gewond geraakt, is de dood ons hart binnengevallen, heeft verlies onmiskenbare sporen achtergelaten, zijn onze dromen verdrongen door zielenpijn en zoeken we enkel nog houvast in onze fantasieën over de liefde." (Cuppen, Liefdesbang).
Gebaseerd op deze pijn, angst en dit gevoel van leegte, dat ik ook in mijzelf herkende, ben ik gaan schrijven. Dit resulteerde in een psychologische roman over een moeizame moeder-dochter relatie.
De hoofdpersoon, Sue, ervaart een gevoel van leegte. Er is ooit iets gebeurd in haar leven, maar wat? Ze durft steeds minder het leven aan en trekt zich terug in haar gedachtenwereld. Als ze erachter komt wat er is gebeurd, moet ze haar dominante moeder confronteren. En daarmee zichzelf. De kritiek die ze jarenlang van haar moeder heeft gekregen, is in haar hoofd gaan zitten: ze moet zich gedragen, oftewel stil en lief zijn. Zal het haar lukken haar moeder te trotseren en valt met het ontdekken van het geheim alles op zijn plaats, of blijft de angst voor de liefde?
Het boek komt binnenkort uit. Het is een verhaal over liefde, rouw, eenzaamheid en de kritische stemmen in ons hoofd. Het heet ‘Halve kus’.
Elk kind heeft dezelfde vijf basisbehoeften. Als hier niet aan wordt voldaan, past een kind zich aan om de situatie zo goed mogelijk te doorstaan. Zo ontstaan er een onbewuste adaptieve overlevingsstijlen die als kind functioneel waren, maar die je als volwassene kunnen belemmeren. We onderscheiden de volgende tekorten in basisbehoeften en de daarbij behorende overlevingsstijlen: Verbinding: Je raakt het contact met je lichaam en emoties kwijt, waardoor het moeilijk wordt om relaties aan te gaan. A fstemming: Je negeert je eigen behoeften of weet niet goed wat je nodig hebt. Vertrouwen: Je hebt moeite met vertrouwen en afhankelijkheid, waardoor je het lastig vindt hulp te vragen of steun te ontvangen. Autonomie: Grenzen aangeven voelt bedreigend, je durft geen nee te zeggen of je mening te uiten zonder schuld of angst. Liefde-seksualiteit: Je hebt moeite met het openen van je hart en het aangaan van liefdevolle, vitale relaties. Het NeuroAffective Relational Model (NARM) kijkt functioneel naar het verleden: alleen wanneer oude pijn het heden belemmert, wordt dit onderzocht. Zo ontstaat ruimte voor herstel en groei, zonder te blijven hangen in het verleden. In een sessie word je uitgenodigd om een actuele situatie te onderzoeken waarin je vastloop t . Samen onderzoeken w e wat je lichamelijk en emotioneel ervaart—misschien voel je spanning in je buik of een terugtrekkende beweging. De kunst is deze gevoelens te erkennen zonder oordeel , maar mild en met aandacht. Zo kun je ontdekken welke oude overlevingsstrategie zich nu aandient (bijvoorbeeld: jezelf afsluiten om pijn te vermijden). Door in het moment stil te staan bij wat je werkelijk nodig hebt, ontstaat meer helderheid. H et helpt om dan een kleine stap te zetten, zoals het benoemen van je behoefte aan verbinding, en te ervaren dat het veilig is dit uit te spreken. Zo word en in een sessie niet alleen patronen inzichtelijk gemaakt, maar wordt er ook ruimte gecreëerd om vanuit het nu te kiezen voor meer authenticiteit en contact, voor heling en groei. Bron en boekentip: Ontwikkelingstrauma helen, Laurence Heller
Soms is het moeilijk onder woorden te brengen waar je mee zit. Of je wilt niet herbeleven wat je zo geraakt heeft. Of je zit met trauma's uit een periode waarin je nog geen taal had. Dan is het fijn om een verwerkingsmethode te hebben die met het pre-verbale en pre-cognitieve deel van je hersenen werkt. Brainspotting werkt met dit onderbewuste deel van je brein om trauma's en andere diepgewortelde blokkades te verwerken en te helen. Brainspotting is een hersengebaseerde therapie die door dr. David Grand, trauma-expert, is ontwikkeld vanuit EMDR. Door middel van bepaalde oogposities wordt er verbinding gemaakt met het brein en het lichaam. Het klinkt misschien vreemd, maar door te kijken naar het puntje van een aanwijsstok, komen er processen op gang die helpen bij de verwerking van oud zeer en trauma's. Traumatische ervaringen zijn ervaringen die op dat moment niet verwerkt konden worden en die als het ware in een soort capsule in het brein bewaard worden om op een later moment te verwerken. Bij brainspotting kun je door de oogposities toegang krijgen tot die capsules. De verwerking is op onbewust niveau, gaat vaak in golven en kan bestaan uit tranen, boosheid, oogbewegingen, schokkerige bewegingen, een misselijk gevoel, gapen, etc. Hoe de verwerking zich uit, verschilt per persoon en per keer. De verwerking gaat na een sessie vaak nog door. Het mooie is dat we het niet hoeven te begrijpen en het niet kunnen sturen. Het limbische systeem neemt het van ons over en verwerkt alsnog wat vroeger niet verwerkt kon worden. De laatste jaren wordt er steeds meer onderzoek naar deze methode gedaan en komt er steeds meer erkenning voor. Mocht je interesse hebben een brainspotting sessie te ondergaan, laat het me weten.